Sağlık

“ÇOCUKLARDA YALAN SÖYLEME ALIŞKANLIĞI”

“ÇOCUKLARDA YALAN SÖYLEME ALIŞKANLIĞI”

Günlük yaşamımızda birçoğumuz yalana başvurabiliriz. Örneğin: Arkadaşımıza “Bugün seninle olmayı canım istemiyor,” yerine, “İşim var,” diyebilmekteyiz. Çünkü gerçeği söylersek onu inciteceğimizden korkarız.

Yalan herkesçe ayıplanan bir davranıştır. Genellikle kendi yalanımızı gerekli, diğer insanların söylediği yalanı büyük yalan olarak görürüz.

Başkalarını bilerek aldatmak amacıyla söylenen yalanlar, gerçek yalanlardır. Çocukların yalanları, aldatma amacı gütmez. Çocuk gerçeği iyi değerlendiremediği için, gördüklerini çarpıtarak anlatır ve uydurur. Kimi ana-baba, çocuğun olmamış şeyleri olmuş gibi anlatmasını yalan saymaktadır. Bunları dinlemek ve olduğu gibi kabul etmek yerine çocuğu suçlar. Üç-beş yaş çocuğunun hayal dünyası çok geniş olduğu için inanılmaz öyküler anlatırlar ve bu dönemde yalan ile yalan olmayanı ayırt edemezler.

1- Hayali Yalanlar: Küçük çocuklar gerçeği iyi değerlendiremedikleri için uydururlar. Yetişkinler de bunları yalan olarak görebilmektedirler.

2- Taklit Yalanlar: Çocuklar ana-babayı örnek alır. Ana-babanın yalanına tanık olan çocuk, yalan söylemeyi öğrenir. Örneğin: “Doktora gidiyoruz,” diye gezmeye giden anne-baba, çocuğun yalan söylemesine zemin hazırlar.

3-Sosyal Yalanlar: Bunlar en yaygın olan yalanlardır. Bir yere gideceğimiz zaman, gitmek istemiyorsak, “Hastayım,” diyebiliriz.

4- Savunma Yalanları: Çocuk kendini korumak için yalan söyler. Çocuk sık sık eleştiriliyor, çocuğa sert tepki gösteriliyor ve mükemmelliğe zorlanıyorsa çocuk, yalana başvurabilir. Çocuk doğru söylediğinde “Yalan söylüyorsun!” diye suçlanıyor, çocukta bu yalanların alışkanlık haline gelmesine neden olabilmektedir.

5- Yüceltilmiş Yalanlar: Başkalarının hayranlığını kazanmak için söylenen yalanlardır. Bazen de çocuklar bir özlemini dile getirmek için yalan söyler. Örneğin: Babası ölen bir çocuğun “Babam var,” demesi gibi. Normal yollardan takdir edilmeyen çocuk, yalana başvuracaktır. “Annem öldü,” diyen bir çocuk, kardeş doğumu ile birlikte ilgisiz kaldığı için böyle söyleyebilir.

YALAN SÖYLEME NASIL ÖNLENİR?

1. Yetişkinler örnek olmalıdır. Eğer anne-baba başkalarına yalan söyleyecek olursa, çocuğun, dürüstlüğün önemini anlaması çok güç olacaktır. Çocuklar hangi yaşta olursa olsun çocuğa yaşına uygun bir dille doğruyu söylemek gerekir.

2. Aşırı tepki göstermemeli, yumuşak, hoşgörülü olmalı ve cezadan kaçınmalıdır. Aşırı tepki göstermek, çocuğun sizin öfkenizden korunmak için, yalan söylemeye devam etmesine yol açar.

3. Çocuklardan başaramayacakları şeyler beklememelidir.

4. Fazla baskıdan kaçınmalı ve koyduğumuz kurallarla çocuğun yaşamını fazla sınırlamamalıdır.

5. Yetişkinler çocuğu araç olarak kullanmamalıdır. Örnek: Anne ya da babanın çocuğa yalan söyletmesi. Annenin: “Bu yaptığımızı baban duymasın,” demesi.

6. Gizli polis gibi çocuğu sorgulamamalı: Örneğin: “Doğru söylersen ceza vermeyeceğim,” dedikten sonra, çocuk doğruyu söyleyince “Biliyordum,” diyerek tepki vermek ya da dayak, çocukta yalanı pekiştirir. Çünkü çocuk doğruyu söyleyince kötü karşılanmaktadır.

7. Çocuğun diğer çocuklarla kıyaslanmaması gerekir.

8. Ana-baba-çocuk iletişiminin olumlu olması gerekir. Çocuk istek, sıkıntı, kaygı ve endişelerini bizimle konuşabilmelidir. Onu dinlemek ve çözüm yollarını kendisinin bulmasına yardımcı olmak gerekir.

9. Doğrudan emin olmak için kontrol etmelisiniz. Çocuğa; “Ödevin bitti mi?” diye sormak yerine “Ödevini görmek istiyorum,” deyin.

10. Yalan söylediği için çocuğu suçlamamak gerekir. “Yalancı” etiketi yapıştırılmamalıdır.

Psk. Dan. Barış GÜÇLÜ 

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

Yorum yapabilmek için buradan üye girişi yapınız.

Gökkuşağı Köşesi Banner
Gökkuşağı Köşesi Banner

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL